Vragen en antwoorden droogte

Dat is afhankelijk van verschillende factoren. Vanzelfsprekend doen we daar onze uiterste best voor.

Door zo­veel mo­ge­lijk het wa­ter­sys­teem te blij­ven voe­den van­uit het be­schik­ba­re wa­ter van de IJs­sel, IJs­sel­meer en de Vecht. Meer informatie over de ac­tu­e­le si­tu­a­tie over droog­te in ons werk­ge­bied.

De gebieden rondom het gebied waar we de waterpeilen verhogen profiteren hiervan, doordat water meer in de bodem zakt en de grondwaterstand minder daalt. Verhogen van de waterpeilen is goed voor de grondwatervoorraad. Voldoende grondwatervoorraad is belangrijk voor de verschillende functies waarvoor dit water wordt gebruikt. Denk hierbij aan landbouw en natuur.

Grondwaterstanden zijn voor het allergrootste deel afhankelijk van neerslag. Regen is dus de beste remedie tegen lage grondwaterstanden. Met het verhogen van de waterpeilen kunnen we wel wat beïnvloeden. Grondwater heeft de neiging om naar de grenzen van bijvoorbeeld akkers te trekken en sijpelt daar dan in de sloot. Door de peilen hoog te zetten kan dat niet en geven we tegendruk.

Dij­ken

Het wa­ter­schap zorgt voor vei­li­ge dij­ken. Rijks­wa­ter­staat be­heert de gro­te dam­men en dij­ken, zo­als de Af­sluit­dijk. De nor­men waar de dij­ken aan moe­ten vol­doen wor­den door het mi­nis­te­rie van In­fra­struc­tuur en Wa­ter­staat vast­ge­steld.

Drink­wa­ter

Het drink­wa­ter­be­drijf pro­du­ceert en dis­tri­bu­eert het drink­wa­ter.

Zwem­wa­ter

De lo­ca­ties waar je vei­lig kunt zwem­men wor­den aan­ge­we­zen door de pro­vin­cie. Het wa­ter­schap en Rijks­wa­ter­staat con­tro­le­ren ’s zo­mers om de paar we­ken de kwa­li­teit hier­van. www.zwem­wa­ter.nl

Storm­vloed­ke­ring

Rijks­wa­ter­staat draagt zorg voor de storm­vloed­ke­rin­gen, zo­als de Mae­slant­ke­ring in de Nieu­we Wa­ter­weg en de Hol­land­sche IJs­sel­ke­ring bij Krim­pen aan den IJs­sel.

Op­per­vlak­te­wa­ter

De kwa­li­teits­nor­men voor het op­per­vlak­te­wa­ter wor­den vast­ge­steld door het mi­nis­te­rie van In­fra­struc­tuur en Wa­ter­staat. De wa­ter­schap­pen zor­gen voor vol­doen­de en schoon op­per­vlak­te­wa­ter. Rijks­wa­ter­staat doet dit voor de gro­te wa­te­ren.

Peil­be­heer

Het wa­ter­schap houdt het wa­ter in slo­ten en vaar­ten op het juis­te peil met stu­wen, slui­zen, dui­kers en ge­ma­len. Hier­mee kan wa­ter wor­den af­ge­voerd, vast­ge­hou­den of soms ook bin­nen­ge­la­ten.

Grond­wa­ter

De pro­vin­cie ver­leent ver­gun­nin­gen voor de win­ning van grond­wa­ter voor drink­wa­ter, gro­te ont­trek­kin­gen voor de in­du­strie (bo­ven 150.000m3) en open bodemenergiesystemen. De ge­meen­te zorgt voor het grond­wa­ter­be­heer in het ste­de­lijk ge­bied.

Be­re­ge­ning (sproei­en)

De wa­ter­schap­pen gaan over het be­re­ge­nings­be­leid uit on­diep grond- en op­per­vlak­te­wa­ter voor de land­bouw, tuinbouw en de natuur.

"Als er sprake is van een (dreigend) watertekort, dan komt ook de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) in actie. De commissie bestaat uit vertegenwoordigers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de Unie van Waterschappen en het Interprovinciaal Overleg.

De LCW adviseert over de verdeling van het beperkt beschikbare water vanuit het IJsselmeer naar negen verschillende waterschappen. Voor ons werkgebied geldt dan dat wij minder water uit het IJsselmeer en de IJssel mogen inlaten dan we nodig hebben. Wij bepalen aan de hand van de verdringingsreeks waar het water naartoe gaat en waarvoor het gebruikt mag worden."

Dit zijn afspraken tussen Rijkswaterstaat, de provincies en de Nederlandse waterschappen over de prioriteitsvolgorde voor besluiten over de verdeling van (schaars)water. Bij het in werking treden van de verdringingsreeks wordt het watergebruik afgestemd op de beschikbare hoeveelheid water. De verdringingsreeks treedt in werking als de vraag naar water groter wordt dan de wateraanvoer.

Ik ben het niet eens met de verdringingsreeks. Waar kan ik dat melden?

De verdringingsreeks is landelijk bepaald door het Rijk. De verdringingsreeks is opgenomen in de Waterwet en in de provinciale verordeningen. Hiertegen kunt u in principe geen bezwaar maken. Valt u naar uw mening in de verkeerde categorie (categorie 3 of 4), dan kunt u hiervan melding maken met goede argumentatie bij de provincie.

Door de droogte staat er minder water in sloten, weteringen en andere watergangen. Sommige watergangen kunnen bij aanhoudende droogte uiteindelijk gedeeltelijk of helemaal droogvallen. Dat heeft gevolgen voor planten en dieren die in en rond het water leven. 

Ook de kwaliteit van het water kan achteruitgaan. Ondiep water warmt sneller op en bevat minder zuurstof. Vissen en andere waterdieren kunnen daardoor in de problemen komen. Ook neemt bij warm en stilstaand water de kans op bijvoorbeeld blauwalg en botulisme toe. 

We houden de situatie en kwetsbare locaties goed in de gaten en proberen schade aan planten en dieren zoveel mogelijk te beperken. Bij ernstige en langdurige droogte kunnen we echter niet alle schade voorkomen.

We proberen het beschikbare water zo goed mogelijk te verdelen en het aanwezige water zo lang mogelijk vast te houden. Waar waterstanden dalen, proberen we dit zo geleidelijk mogelijk te laten gebeuren. Zo krijgen vissen en andere waterdieren waar mogelijk de kans om naar plekken met voldoende water te trekken. 

We houden daarnaast in de gaten waar planten en dieren het meest kwetsbaar zijn. Als vissen in de knel komen, beoordelen we of en welke maatregelen mogelijk zijn. Bijvoorbeeld het verplaatsen van vissen of, in sommige situaties, het tijdelijk beluchten van water. Daarbij werken we samen met ecologen en vrijwilligers van de Nederlandse Hengelsport Organisatie en de Sportvisunie. 

Bij ernstige droogte kunnen we niet overal tegelijk maatregelen nemen. We zetten onze beschikbare middelen daarom in waar de ecologische gevolgen het grootst en het meest onomkeerbaar zijn.

Bij ernstige droogte kan er onvoldoende water beschikbaar zijn om alle sloten, kanalen en weteringen op peil te houden. We moeten het beschikbare water dan verdelen en keuzes maken. 

Daarbij kijken we onder andere naar het belang van een watergang voor het watersysteem en naar de natuur die ervan afhankelijk is. Sommige watergangen zijn bijvoorbeeld belangrijk voor kwetsbare of beschermde planten en dieren. Deze proberen we zo lang mogelijk van water te voorzien. 

In andere watergangen houden we het aanwezige water zo lang mogelijk vast. Als de droogte aanhoudt, kunnen de waterstanden daar verder dalen en kunnen watergangen uiteindelijk gedeeltelijk of helemaal droogvallen.

Helaas niet altijd. Bij ernstige en langdurige droogte kan er onvoldoende water beschikbaar zijn om alle watergangen op peil te houden. Ondiep water warmt bovendien sneller op en kan minder zuurstof bevatten. Vissen kunnen daardoor in de problemen komen. 

We houden kwetsbare locaties in de gaten en nemen waar mogelijk maatregelen. Als vissen in de knel komen, beoordelen we of het nodig en mogelijk is om ze te verplaatsen. Daarbij moeten we soms keuzes maken. We zetten onze beschikbare capaciteit in op de plekken waar de gevolgen voor de natuur het grootst zijn. 

We kunnen daarom niet uitsluiten dat bij aanhoudende droogte vissen en ander waterleven sterven.

Ziet u vissen naar lucht happen, veel vissen bij elkaar in een watergang met weinig water of meerdere dode vissen? Meld dit dan bij ons via ons contactformulier.

Ga niet zelf vissen vangen of verplaatsen. Wij beoordelen de situatie en bepalen of en welke maatregelen nodig en mogelijk zijn. 

Raak dode vissen niet aan en ruim ze niet zelf op.

Nee, doe dit niet zelf. Een andere sloot, vijver of watergang is niet automatisch een geschikte plek voor de vissen. De watertemperatuur, waterkwaliteit en hoeveelheid zuurstof kunnen daar anders zijn. Ook kunnen door het verplaatsen van vissen ziekten of ongewenste soorten worden verspreid. 

Ziet u vissen in nood? Meld dit dan bij ons via ons contactformulier. Wij beoordelen samen met deskundigen of het nodig en mogelijk is om vissen te verplaatsen en naar welke locatie dat verantwoord kan.

Eén dode vis betekent niet altijd dat er iets bijzonders aan de hand is en hoeft u daarom niet direct te melden. 

Ziet u meerdere dode vissen, vissen die naar lucht happen of veel vissen bij elkaar in een watergang met weinig water? Meld dit dan wel bij ons via ons contactformulier. Dat kan een signaal zijn dat vissen door bijvoorbeeld weinig water, warmte of zuurstoftekort in de problemen komen.

Bij droogte staat er minder water in sloten en andere watergangen. Ondiep water warmt sneller op. Hoe warmer het water wordt, hoe minder zuurstof het kan bevatten. Tegelijkertijd gebruiken planten, algen en ander organisch materiaal in het water ook zuurstof. 

Daardoor kan er te weinig zuurstof voor vissen en andere waterdieren overblijven. Vissen kunnen dan bijvoorbeeld dicht onder het wateroppervlak gaan zwemmen of naar lucht happen. Als de situatie verder verslechtert, kunnen vissen sterven. 

Daarnaast kunnen watergangen bij ernstige droogte gedeeltelijk of helemaal droogvallen. Ook kunnen bij warm en stilstaand water problemen met de waterkwaliteit ontstaan, zoals blauwalg en botulisme. 

Dat kan verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld door gebrek aan zuurstof in het water of door ziektes die de kop opsteken bij minder fitte dieren. Botulisme is één van de bacteriën waaraan vissen kunne dood gaan. Deze verspreidt zich via dode dieren en vissen in het water. Vissen kunnen hier stukjes van binnen krijgen bij het zoeken naar voedsel. Of ze eten de maden op die uit de dode dieren komen. Zo krijgen vissen botulisme. Ze raken verlamd en kunnen daardoor doodgaan.

Aanhoudende droogte in combinatie met beregening kan leiden tot een watertekort in de grond en/of in beken en rivieren. Met als gevolg verdroging, droogteschade, lage waterafvoeren en/of het droogvallen van waterlopen. Met de beregeningsregeling willen we dergelijke situaties voorkomen. Lees hier meer over beregenen uit oppervlaktewater of grondwater. 

Als de droogtesituatie daar om vraagt kunnen wij onttrekkingsverboden instellen. Bij een onttrekkingsverbod voor alleen oppervlaktewater mag u alleen nog oppervlaktewater gebruiken als drinkwater voor vee en om branden te blussen. Als er alleen een onttrekkingsverbod geldt voor oppervlaktewater, mag u grondwater nog wel gebruiken.  

Geldt er een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater én grondwater, dan mag u geen oppervlaktewater en geen grondwater meer gebruiken.

Een beregeningsstop is een dringende oproep van het waterschap om tijdelijk te stoppen met het onttrekken van oppervlaktewater voor beregening. We rekenen erop dat gebruikers deze oproep opvolgen en houden daar toezicht op.

Als er een onttrekkingsverbod geldt is het verboden om oppervlaktewater te onttrekken voor de aangewezen doeleinden. Het waterschap handhaaft dan bij overtreding van het verbod.