De Stenendijk: onze fragiele oude dame

In onze vorige nieuwsbrief plaatsten we een oproep voor meer informatie over de opbouw van de dijk en de stenen muur. We zochten inwoners of vakmensen die begin jaren ’80 bij de dijkversterking waren betrokken voor foto’s of tekeningen en andere informatie. Jeroen Tersmette, trotse inwoner van Hasselt sinds 1970, reageerde op deze oproep. We spraken met hem over de fragiele oude dame, zoals hij ‘zijn’ dijk met een knipoog noemt.

De muur in ere houden

Jeroen was ruim vier jaar oud toen hij kennis maakte met de dijk, de historische muur, de prachtige natuur en het Zwarte Water. “Ik woon zo’n 300 meter van de dijk, ben er dus zo goed als dagelijks te vinden. De natuur, cultuur en historie zitten in het bloed van alle Hasseltenaren. Niet alleen de grote kerk, de kalkovens en de Korenmolen; ook de Stenendijk hoort daarbij. Inwoners van Hasselt hebben het ook altijd over ‘onze dijk’. Hij is niet van het waterschap, hij is van ons allemaal. Daarom houden we vinger aan de pols en willen we goed betrokken zijn bij de plannen. We willen de muur in ere houden. Onze voorouders hebben er zo hard voor gezwoegd, ook ons nageslacht en de generaties die daarop volgen, moeten kunnen genieten van dit uniek stukje Hasselt.”

Met de neus erbovenop

Jeroen voert in zijn dagelijks leven bouwhistorisch onderzoek van woningen uit en bezoekt daarom regelmatig het Historisch Centrum Overijssel. “Ik kom daarom nogal eens oude foto’s, tekeningen, brieven en andere papieren van vroeger tegen. En voor mijn eigen Hanzestad valt mijn oog daar natuurlijk extra snel. Ik heb sowieso een enorme interesse in geschiedenis en wat er vroeger allemaal is gebeurd in Hasselt. In 1980 hebben ze onze ‘dame’ opnieuw ‘gerestaureerd’. En dat is – als ik zo eerlijk mag zijn – echt niet goed aangepakt. Er is in die tijd gewerkt met cement en is er een harde metsel steen toegepast. Door de opwarming van de muur door de zon krijg je door deze fouten verschillende werkingen. Met als gevolg veel schade op dit moment. Ook is er bij die restauratie een kaalslag geweest op de bijzondere muurvegetatie. Een aantal op de rode lijst voorkomende bijzondere planten als korstmossen, muurvast en muurleeuwebek zijn toen weggehaald. Door het gebruik van cement voor de voegen groeien ze daar niet terug. Juist die kalkvoegen maken de muur flexibel en geven die muurvegetatie een kans. We zitten daarom nu met onze neus bovenop de dijkversterking: wat gaat het waterschap met onze historische muur doen?

Historie

Wat ik als eerste datum heb gevonden in het archief dat in 1776 en 77 de dijk is doorgebroken. Het water stond tot Rouveen en Staphorst. Uiteindelijk is gevraagd aan de provincie om mee te betalen. De kosten waren zo enorm hoog dat de eigenaren niet meer bereid waren de kosten te dragen. Ook 1825 breken de dijken door en komt het water weer achter de dijk terecht. Men praat over diverse doorbraken vanaf het Gennerveer tot aan Hasselt. Na deze dijkdoorbraken heeft onze dijk het gehouden.
Het opstuwen van het IJsselmeer wordt voorkomen door de balgstuw bij Kampen. Maar ook grote hoeveel heden water uit Duitsland die door de Vecht naar beneden komen kunnen een bedreiging zijn.

Mooi plekje om te wandelen

Nog een laatste vraag van Jeroen: “Het pad dat achter de Stenendijk loopt gaan ze toch niet verharden, hè? Dit is zo’n mooi plekje om te wandelen. Heel Hasselt kom je daar op een mooie zondagmiddag tegen!” Gelukkig konden we Jeroen geruststellen: dat pad hoort bij het Natura 2000 gebied en blijft een onverhard wandelpad.